एकच प्याला अन् लोच्या झाला

Ekch Pyala

ऑफिसची पार्टी होती म्हणून मी मित्रांसोबत बारमध्ये गेलो होतो. तसा मी घेणार्‍यातला नाही पण आपण नसल्याने कुणाचा हिरमोड होत असेल तर मी त्यांच्याबरोबर जातो आणि त्यांना सोबत करतो. ते पितात आणि मी त्यांची चढलेली पहात बसतो. तशाच भावनेने त्यांच्याबरोबर गेलो. आत पाऊल टाकतो तर काय, टिपीकल बारमध्ये असतो तसा काळाकुट्ट अंधार होता. जागोजागी देवापुढे लावतो तसले छोटे बल्ब लावलेले दिसत होते. पण एकंदरीत सगळ्याच बारमध्ये लोडशेडिंग झाल्यासारखे असते. लख्ख दिवे लावले तर पटकन लोक ओळखू येतील आणि शेवटी त्याचा धंद्यावर विपरीत परिणाम होईल ही भीती असावी.
आमचे चौघेजण आधीच तिथे जाऊन बसले होते आणि आम्ही दोघे पाठीमागून गेलो. मी आमच्या भिडूंना शोधत होतो. एकतर तिथे मोठाले आरसे लावल्यामुळे गर्दी झाल्यासारखी वाटत होती. ज्याठिकाणी जाणे उचित नसते त्याठिकाणी गेल्यावर सगळे लोक आपल्याकडे पहातात असा माझा एक अनुभव आहे. जाऊन बसतोय की नाही इतक्यात “काय पाहिजे?” म्हणून वेटर आला.
“दोन किंगफिशर स्ट्राँग, एक स्मर्नऑफ और एक ब्लेंडर्स प्राईड.”
“और कोल्ड्रींक में क्या साब?”
“सोडा और स्प्राईट.”
थोडया वेळाने साहित्य आले. सोबत चणे, शिजवलेले शेंगदाणे आणि पापडही आले. बाटल्या फुटल्या, पेग तयार होऊ लागले. दिन्याने एक ग्लास भरून माझ्यासमोर ठेवला “हा तू घे.”
“मी कधी घेतो का?”
“मग कशाला आला आहेस?” एरव्ही हा मऊ असतो पण आमच्या आधी इथे येऊन ह्याने दोन पेग मारले होते म्हणून ही भाषा. उतरली की पुन्हा मऊ!
“तू बोलवलंयस म्हणून.”
“आम्ही पिण्यासाठीच बोलावलंय.”
“मग प्या की तुम्ही.”
माझे उत्तर दुर्लक्ष करून त्याने प्रतिप्रश्न केला, “पण काय रे, तू एकदा बियर पिला आहेस ना?”
“हो.”
“कधी?”
“एकोणिसशे नव्व्यानवच्या एकतीस डिसेंबरला.”
“मग आत्ता पण घे की.”
“नको रे. चवच नसते त्याला.”
“चवीला काय करायचंय?”
“चवीला काय करायचंय? अरे बाबा बियर ही मधासारखी गोड असते अशी माझी कित्येक वर्षे समजूत होती. एकतीस डिसेंबर नव्व्यानवला ती फोल ठरली. पहिला घोट घेतला ते केवळ समोर दुसरा माणूस बसला होता त्यामुळे घशात घालावा लागला. नाहीतर अक्षरश: त्याच्यावर फवारणी झाली असती.”
तेेवढयात दिन्या म्हणाला, “घे रे मी नाही कुणाला सांगणार.”
“अरे मला खरंच प्यायची नाही.”
“मला लाजू नकोस.”
“तुला लाजायला तू कोण?”
“चल जाऊदे. प्यायलादेखील दम लागतो दम.”
त्याने सर्वांसमोर खुले चॅलेंज केल्यावर मला राग आला. पेय या गोष्टीचा मी मध्यंतरी थोडा अभ्यास करायचा प्रयत्न केला होता. व्होडका या पेयाचा शक्यतो वास येत नाही हे एका सर्वेक्षणात वाचल्याचे माझ्या लक्षात होते. दिन्याची आज जिरवायचीच म्हणून समोरचा भरलेला पारदर्शी ग्लास उचलला आणि लिंबुसरबतासारखा एका दमात रिकामा केला. भूत दिसल्यासारखा दिन्या माझ्याकडे बघायला लागला.
“अरे, व्होडका होता तो.”
“महिताय रे. दुसरा पेग बनव.”
मी बेफिकीरीने बोलून गेलो. आता ह्याला नीट घरी नेऊन सोडायला हवं हे त्यानं निश्चित केले असावे. व्होडका मस्त असतो. इतका की, मलाही पटत नव्हते, अर्धी बाटली मी एकट्याने संपवली. पार्टी आणि माझा आक्रमकपणा पाहून मला सगळे बॅचलर असणार्‍या आणि ऑफिसच्या कॉलनीत रहाणार्‍या मित्राच्याच घरी झोप म्हणत होते. पण मी पडलो कुटुंबवत्सल माणूस! दिन्या काय असाच आहे. त्याच्या लग्नाचा पत्ता नाही त्यामुळे इकडेतिकडे हुंदडत असतो आणि सावंताला फुकटात मिळाली की कुठेही पडतो. आम्ही पडलो हरिश्चंद्राच्या वंशातले!
मी घरी जाणार म्हटल्यावर त्यांनी मला घाबरवायला सुरवात केली. तोंडाचा वास वगैरे येईल म्हणून सांगायला लागले. मी दिन्या आणि सावंताच्या तोंडावर फुंकून तोंडाला व्होडक्याचा सुवास येत नाही हे कन्फर्म केले आणि मग घरी जायला निघालो. चालचलनात काहीही फरक जाणवला नाही. नीट चालत स्टेशवर गेलो.
लोकल पकडून द्यायला दिन्या सोबत आला होता पण त्याची काहीही मदत न घेता आलेली ट्रेन पकडली. काहीच गर्दी नव्हती. म्हणजे उभा रहायला जागा मिळाली. लोकलने स्टेशन सोडले, मी ही दोन सीटमध्ये जी रिकामी जागा असते तिथे सेट झालो. एकाने मला नमस्कार केला. आता हा कोण ओळखीचा म्हणून मी विचार करू लागलो तेवढ्यात त्याने दुसर्‍यांदा नमस्कार केला. अशावेळी कोडगेपणा बरा दिसणार नाही म्हणून प्यायलेलो असूनही मी ही त्याला हात जोडून नमस्कार केला तर तो विचित्र नजरेने माझ्याकडे बघायला लागला. नंतर काय झाले कुणास ठाऊक, सगळ्यांनीच मला नमस्कार केले. मी माझ्या डोक्यावर ऋषीमुनींप्रमाणे जटा वगैरे तयार झाल्या आहेत की काय ते तपासले. तसे काहीच नव्हते. तेवढ्यात लोकल थांबल्याचा फायदा घेऊन माझ्या मागे कोण महापुरुष आहे काय ते मी वळून पाहिले त्यावेळी मला खिडकीतून मंदिर दिसले. एवढा छोटासा घोटाळा सोडला तर बाकी काही विषेश झाले नाही.
स्टेशनवर उतरून रिक्षा करून घरी गेलो. तो ही भला माणूस निघाला. त्याने तर सोसायटीच्या गेटलाच रिक्षा आणून लावली. यायला बराच उशिर झाला होता. हिला फोनवरून पार्टीत आहे, जेवणासाठी वाट पाहू नकोस म्हणून सांगितले होते. रिक्षातून उतरलो आणि बिल्डिंगला लिफ्ट नसल्याने पायर्‍या चढायला सुरवात केली. एकापाठोपाठ तीन मजले गेले. खूप गरम होत होते.
पायर्‍या चढत घामाघुम होऊन धाप लागलेली. एकदाचा घराच्या दरवाजासमोर आलो आणि दरवाजावरची बेल वाजवली. आतून काहीही रिस्पॉन्स नाही. तेवढ्यात खूप गरम होतंय म्हणून मी शर्टाची बटने काढायला सुरवात केली. पुन्हा बेल वाजवल्यावर मात्र हिने दरवाजा उघडला. माझी शर्टाची सगळी बटने काढून झाली होती आणि मोकळा शर्ट ब्लेझरसारखा अंगात लोंबत होता. रात्रीचे बरेच वाजले होते, त्यामुळे कुठली वहिनी बाहेर येण्याचा संभव नव्हता म्हणून मी शर्टाची बटने काढण्याचे धाडस केले होते. त्यात अजून तोंडाचा वास नको म्हणून सुगंधी सुपारी खाल्ली होती. मला तसा उघडा बघितल्यावर बायको दचकलीच. मला घरात यायला रस्ता देऊन ती विस्फारलेल्या नजरेने माझ्याकडेच बघत उभी राहिली.
मी घरात आल्यावर गळ्यातली बॅग बाजूला ठेवली आणि बूट काढायला सोफ्यात बसलो. ती संशयाने माझी बॉडी लँगवेज स्टडी करत होती. मी शांतपणे बूट काढून बाजूला सरकवले आणि पहिला प्रश्न आला, “काय, घेऊन आला काय तुम्ही पण?”
“हो. एक पेग घेतला आहे.” प्यायलो असलो तरी माझ्यातला हरिश्चंद्र जागाच होता.
पण तिला पटले नाही. पिणार्‍यासारखा बोलण्याचा तोल सुटणे, अंगाला झोले देत चालणे, तोंडाची एक विशिष्ट हालचाल होणे, उगाचच हसणे यातले काहीही झाले नाही. मी शर्टाची बटने तर काढलीच होती, मग ब्लेझरसारखा तो शर्ट अंगातून काढला आणि हातपाय धुवायला गेलो. ही लगेच माझ्यामागे बाथरुमपर्यत आली.
“तुम्ही खरंच पिऊन आला आहात?”
“ओळखतही नाही ना? नुसता एकच पेग घेतला आहे.”
“खरं सांगा.”
“हो गं.” मी कूल डुडसारखा हसत म्हणालो. माझे डोळे कदाचित लाल झाले असावेत. तिने अचानक रडायलाच सुरवात केली.
“मी तुमच्याकडून ही अपेक्षा केली नव्हती.”
“कसली?” माहित असूनही संवाद चालू ठेवावा म्हणून मी विचारले.
बायकोच्या डोळयांतून पाण्याच्या धारा वाहू लागल्यावर मला गोंधळल्यासारखे झाले. लग्न झाल्यावर निरोपाचा गदारोळ झाला होता त्यानंतर बायकोला रडताना मी कधी पाहिलीच नव्हती. चिडलीच तर ती माझ्याशी बोलायची नाही पण असा अवतार मी पहिल्यांदाच बघत होतो. तशा परिस्थितीतही मला मौज वाटली.
साडीच्या पदराने डोळे पूसत तिने पुढे सुरवात केली, “मी काय विचार करून तुमच्याशी लग्न केले होते. तुम्ही असे असाल जर माहित असते तर एखाद्या दारु पिणार्‍या पोलिसाशीच लग्न केले असते.” बायको कधी कधी फ्रस्टेट झाली की पोलिस नवरा केला असता अशी सांगते. मला वैताग द्यायला लागली की तिला पोलिस नवराच पाहिजे होता असे माझ्याही मनात येते. पण प्रसंगाच्या गांभीर्याने मी गोंधळून गेलो. कधी नाही ते पिलो होतो. पण हिच्या डोके खाण्याने त्याचा काही एक फरक जाणवत नव्हता. तिच्या या इमोशनल ड्राम्याने माझी झटक्यात उतरली.
मागच्या आठवडयात मला खोकला झाला होता (हा एक लेकाचा कधी कधी होतो). बर्‍याच डॉक्टरांचा इलाज चालेना म्हणून आमच्या कामवालीने साहेबांना ब्रॅन्डी द्या म्हणून उपाय सांगितला होता. बायकोला पटत होते पण साहेबांना एकदा दिली की चटक लागेल म्हणून तिने दोन दिवस तसाच खोकला बरा होतो का याची वाट पाहिली. पण तो काही बरा होण्याचे लक्षण दिसेना. मग शेवटी नाईलाज म्हणून हिने मला सांगितले, “त्या कोपर्‍यावरच्या दुकानातून बॅ्रन्डीची बाटली घेऊन या.”
मी खूश होऊन विचारले, “बरं. कधी आणू?”
“आज नको काही. उद्या आणा. आणि ब्रॅन्डीच घेऊन या. दुसरी आणली तर बघा. मला माहित आहे ती कशी असते ती.”
“मी ऑफिसला गेल्यावर तू घरी काय पित बीत असतेस काय?”
“जिभेला काही हाड आहे का तुमच्या?”
“मग तुला काय ठाऊक गं ब्रॅन्डी कशी असते ती?”
“मला मावशीने सांगितले आहे त्या बाटलीला जाळी असते म्हणून.” मला त्या मावशीचा भयंकर राग आला. बर्‍याचजणांनी व्होडका चांगला असतो असे सांगितले होते. त्यामुळे मी एखादा व्होडका आणावा असा विचार करत होतो पण ह्या मावशीने सगळं सांगून ठेवलं होतं.

ती ब्रॅन्डीची न संपलेली बाटली घरातच होती. मी पिऊन आल्याचे हिला अजिबात आवडले नाही. मग मलाही काहीतरी धडा शिकवावा म्हणून ती म्हणाली, “थांबा मी पण पिते.” असे म्हणून तिने त्या ब्रॅन्डीच्या बाटलीला हात घातला आणि एका ग्लासात ती ओतून घेतली. वेडीच आहे! खोकला झाला त्यावेळी ब्रॅन्डीचा संबंध आला होता त्यावरून सांगतो, मला त्या ब्रन्डीत पाणी मिसळूनही एवढी बकवास लागत होती आणि ती तर नुसतीच नीट ब्रन्डी कोकम सरबतासारखी प्यायला निघालेली!
तिच्या हातातून हिसकावून घेऊन मी तो ग्लास बेसिनमध्ये ओतून दिला आणि घाबरून सगळी बाटलीही डस्टबिनमध्ये फेकून दिली. तिची आणि माझी भांडणे बघून बंडया आणि मनी रडायला लागली. रोज आम्ही असे भांडत नव्हतो आणि आज अचानक आपल्या पप्पांना काय झाले ते त्या बिचार्‍यांना कळेना. हिने पुन्हा ड्रामा सुरु केला.
“तुमच्याशी लग्न करून मी फसले.”
“अगं, आज पहिल्यांदा प्यायलो आहे. पुन्हा नाही पिणार.”
“पण आतादेखील का प्यायला ते सांगा. आपल्यामागे बायका पोरं आहेत हे पिताना नाही का लक्षात आलं?”
मी गप्प बसलो. चूक असल्यावर ते आपोआपच होतं. म्हणजे मान खाली जाते आणि शरीर हालचाल करायचं विसरून जातं.
हिला अचानक काय झालं होतं, कळत नव्हतं. तिचं सुरुच होतं, “ग्लास हातात घेतल्यावर त्यात माझा आणि या पोरांचे चेहरे दिसले नाहीत का तुम्हांला?”
ती काहीही विचारत होती. मला खरं म्हणजे त्यावेळी त्यांचा चेहरा दिसला नव्हता पण ती असं म्हणाल्यावर मी मनातल्या मनात चित्र तयार करून पाहिले. ग्लासात तिचा, बंडया आणि मनीचाही चेहरा दिसल्यावर पुन्हा मौज वाटली.
“आणि येताना कसे आलात?”
“टे्रनने.”
“ते माहित आहे हो. बसस्टॉपवरून कसे आलात? डुलत नाहीत आला ना?”
“नाही गं. च्यायला मी काय एवढा पिलो नाही डुलत यायला.”
“कुणी पाहिलं नाही ना तुम्हांला? नाहीतर सगळे बोलायचे ह्या बाईचा नवरा पिऊन आलेला म्हणून. सोसायटीत तुम्हांला नाही, पण आम्हांला ओळखतात. हे जातात सकाळी ऑफिसला, दिवसभर आम्हांला रहायचं असतं इथं.”
आणि त्याच वेळी मी ठरवले, पुन्हा कधीही, अगदी कधीही… घेतली तर चुकूनही घरी यायचे नाही.
पुन्हा कधीही प्यायचे नाही या बोलीवर पोरांच्या शपथा घेऊन वाद मिटला आणि पाचच मिनीटांत मी घोरायला लागलो.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.

लस्ट स्टोरी

erotic-girl-model-185481

सकाळी बरोबर नऊ वाजता विनीत त्याच्या डेस्कवर येऊन सेट होतोय की नाही इतक्यात त्याला एचआरचा फोन आला. “ताबडतोब एचआर ऑफिसमध्ये येऊन भेट.” टाईम ऑफिसर केरमान असे रुक्षपणे बोलल्यावर त्याला आश्चर्य वाटले. पारशी असणारा केरमान त्याचा चांगला मित्र होता. नेहमी फोन केला की काय चाललेय, सध्या कुठे टूर झाली, मार्केटमध्ये नवीन काय खबरबात, अशा एक ना अनेक बातम्या विचारणार्‍या माणसाने एवढ्या तुटकपणे का बोलावे हे त्याला समजले नाही.
तो लॅपटॉप चालू करून एचआर ऑफिसला गेला. टाईम ऑफिसमध्ये आत येताच तिथे बसलेल्या केरमानने त्याच्याकडे मुद्दाम दुर्लक्ष केल्याचे त्याच्या लक्षात आले. तो तसाच पुढे एचआर हेड नितीन बोरकरच्या केबिनमध्ये गेला. तिथे बोरकर, विनीतचा बॉस श्रीनिवासन आणि त्याच्या डिपार्टमेंटमधील दिपाली बसली होती. तिघेही एकदम स्तब्ध बसले असल्याने प्रकरण काहीतरी गंभीर आहे हे त्याने लगेच ओळखले. बोरकरने त्याच्यासमोर ठेवलेल्या एकुलत्या एका रिकाम्या खुर्चीवर विनीतला बसायला सांगितले. विनीत सेट झाल्यावर बोरकर आणि श्रीनिवासन यांनी एकमेकांकडे पाहिले आणि बोलायला सुरवात कशी करायची, हा त्यांना प्रश्न पडला. मग बोरकरनेच घसा खाकरत सुरवात केली, “विनीत, आमच्याकडे तुमच्याबद्दल एक लेखी तक्रार आली आहे, आणि तक्रार एवढी सिरीयस आहे की तुम्हांला कदाचित लीगल प्रोसेसला सामोरे जावे लागेल.”
विनीतला हे लोक कशाबद्दल बोलताहेत हे समजत नव्हते. पण या मिटींगमध्ये दिपाली कशाला आली आहे हे त्याला उमगले नाहीे. दिपाली नुकतीच रडली आहे हे तिच्या डोळ्यांवरून समजत होते. विनीतने त्याच्या बॉसकडे नजर टाकली. बॉसने समोर ठेवलेल्या इमेलची प्रिंट विनीतकडे सरकवली आणि “याबद्दल तुझे काय म्हणणे आहे हे आम्हांला ऐकून घ्यायचे आहे.” एवढेच तो बोलला.

विनीतने तो पेपर उघडला. दिपालीने एचआर हेड नितीन बोरकर यांना लिहीलेली ती मेल होती.

रिस्पेक्टेड नितीन सर,
मी दिपाली अय्यर, मार्केटिंगमध्ये सिनीयर एक्झीक्युटीव्ह म्हणून काम करत असून मी विनीत कदम यांना रिपोर्ट करते. अलीकडे मला विनीत कदम हे ऑफिस आणि ऑफिसचे काम सोडून बर्‍याच पर्सनल गोष्टी विचारत असतात. मी एखादा नवीन ड्रेस घातला की त्यावर एकटी असताना कॉम्प्लिमेंंट्स देतात. ते ऑफिसमध्ये उशिरा थांबतात आणि सर्वांना जायला सांगून मला एकटीला थांबवतात.
इथपर्यंतच ते थांबत नाहीत तर माझ्या मोबाईलवर ऑफिसच्या वेळेनंतर पर्सनल मेसेजेस करतात. मला सतत पिक्चरला येणार का म्हणून विचारतात. सुरवातीला मी त्यांना टाळले पण ते सतत माझा पिच्छा करत राहिले. शेवटी कंटाळून मी होकार दिल्यावर त्यांचे मेसेजेस थांबले. हवे तर माझ्या मोबाईलमधले त्यांचे मेसेजेस तुम्हांला दाखवू शकते.
परवा दि. १ जून २०१९ रोजी असेच संध्याकाळी ऑफिसमध्ये थांबले असताना कामाच्या निमित्ताने ते माझ्या डेस्कवर आले आणि त्यांनी माझ्या प्रायव्हेट पार्टस्ना स्पर्श करायचा प्रयत्न केला. मी त्यांना तसे न करण्याविषयी खूप विनवण्या केल्या पण त्यांनी न ऐकता माझ्यावर जबरदस्ती केली.
मला ऑफिसमध्ये काम करणे मुश्किल होऊन गेले आहे. डिपार्टमेंटमध्ये पाय ठेवताच त्यांची भीती वाटू लागते. कृपया माझी त्यांच्या मार्केटिंग डिपार्टमेंटमधून बदली करण्यात यावी आणि त्यांच्यावर योग्य ती कारवाई व्हावी म्हणजे बाकीच्या महिलांना तिथे काम करायला भीती वाटणार नाही.

आपली विश्वासू,
दिपाली अय्यर.

ती मेल वाचून विनीतचे डोके सुन्न झाले. तो बरोबर ट्रॅपमध्ये अडकला होता. दिपालीविषयी श्रीनिवासनला सांगावे असे त्याच्या मनात एकदा आले होते पण आपण हा इश्यू हॅन्डल करू शकू याची त्याला खात्री होती. दिपालीने लिहीलेल्या तक्रारीतली एकही गोष्ट खरी नाही हे विनीत आणि दिपालीलाही ठाऊक होते पण श्रीनिवासन आणि बोरकरांचा या गोष्टीवर विश्वास बसत नव्हता. विनीत असे वागणार्‍यातला नव्हता असे त्यांना वाटत होते. पण दिपाली मेसेजेसचे पुरावे दाखवायला तयार होती, त्यामुळे कुणाला काय बोलावे हे त्यांना समजत नव्हते. थोडे पुढे जाऊन विनीतने पुरावे दाखव असे म्हणायला हवे होते. पण त्याने केलेल्या एका चुकीमुळे तो गप्प बसून राहिला. ऑफिस अवर्सनंतर एका डिस्पॅचच्या अर्जंट कामात मदत केल्याबद्दल त्याने फक्त एकच मेसेज दिपालीला पाठवला होता,

थँक्यू सो मच डिअर. यू आर क्वाईट हेल्पफूल अॅज ऑलवेज…

हा मेसेज ऑफिशियल कामाबाबत असला तरी त्याची वेळ आणि त्यात लिहीलेला ‘डिअर’ हा शब्द त्याच्या विरोधात जाणारा होता. ती मेलची प्रिंट वाचल्यावर भावनाविवश न होता विनीतने त्यांना एकच प्रश्न विचारला, “माझ्याकडे काय ऑप्शन्स आहेत?”
“पहिले म्हणजे हा आरोप तुला मान्य आहे का?”
“बॉस तुम्ही मला सहा वर्षे ओळखताय.”
त्याला मध्येच थांबवत श्रीनिवासनने विचारले, “तरीही तुला हा आरोप मान्य आहे?”
“ऑफकोस नाही बॉस.”
“मग तुला काही लीगल प्रोसेसेसना सामोरे जावे लागेल आणि तोपर्यंत तुुला ऑफिसमध्ये येता येणार नाही.”
“ठीकाय बॉस.”
मिटींग संपली. बोरकरने दिपालीला डिपार्टमेंटमध्ये जायला सांगितल्यावर डोळे पुसायचे नाटक करत ती निघून गेली. विनीत उठणार इतक्यात बोरकर म्हणाले, “विनीत, तुझ्याशी अजून काही बोलायचे आहे.”
“प्लीज बोला ना.”
“माझे तुला एक पर्सनल सजेशन आहे.”
“काय?”
“आरोप मान्य कर आणि रिझाईन देऊन टाक.”
“पण ज्या गोष्टी केल्या नाहीत त्या मान्य का करायच्या?”
“माझे ऐक. हा आरोप जर मान्य केला नाहीस तर ज्या लीगल प्रोसेस असतील त्या महिन्याभरात संपणार्‍या नाहीत. महिने, कदाचित वर्षही जाईल त्यात. तोपर्यंत ऑफिसमध्ये न येऊन तुला चालेल? त्यापेक्षा आरोप मान्य कर. एनीवे तू इथून जाणार तर आहेस, कुणी काय विचार केला तर काय फरक पडणार आहे?”
बोरकरांच्याही बोलण्यात पॉईंट होता. खरोखर वस्तूस्थिती तशी असेल तर चालण्यासारखे नव्हते. महिनाभर घरी बसणेही त्याला परवडण्यासारखे नव्हते. सध्याची लाईफस्टाईल, बायको, दोन मुले, घर, कारचा हप्ता हे सगळे नोकरी न करता मॅनेज होण्यासारखे नव्हते. शेवटी त्याच्याकडे रिझाईन देण्याचा एकच पर्याय उरला.
वूमन हॅरसमेंट हा मुद्दा कंपनी पॉलिसीमध्ये घेतल्यापासून ऑफिसमधील लोकांना विषेशत: स्त्रियांशी खूप विचार करून वागावे लागत होते. त्यात जराही इकडे तिकडे झाले आणि कुणी ऑब्जेक्शन घेतले तर चौकशी होईपर्यंत त्याला कामावर येता येत नसे. पण कुणी त्याचा गैरफायदा घेऊ नये म्हणून ज्या गोष्टी पडताळायला हव्या होत्या, त्याबद्दल क्लॅरिटी नसल्याने विनीतला या गोष्टींचा फटका बसला.

दिपाली एका युनियन लीडरच्या वशिल्याने ऑफिसमध्ये आली होती आणि तिच्या खूप ओळखींमुळे ऑफिसमध्ये नेहमी तोर्‍यात वावरायची. वय पस्तीस असले तरी दिसायला छान होती. नवरा, एक सात वर्षाची गोंडस मुलगी असा तिचा संसार होता. पण स्वभावदोषामुळे ती आहे त्यात समाधानी नव्हती. नेहमी कमी काम करून जास्त फायदा कसा होईल हे तिचे ध्येय असायचे. त्यासाठी तिने नॅशनल मार्केटिंग हेड असणार्‍या विनीतला गळाला लावण्याचा प्रयत्नही केला होता. नवीन आल्यावर तर ती विनीतच्या मागे हात धुवूनच लागली होती. अगदी घरातून येताना ती विनीतसाठी डबाही करून आणायची पण विनीतने विश्वासात घेऊन तिला समजावले होते. त्यांचे एकमेकांमध्ये गुंतणे त्यांच्यासाठी आणि समाजाच्या दृष्टिकोनातूनही कसे चुकीचे आहे, हे सांगूनही तिला पटत नव्हते. पण विनीतने यापुढे हा विषय ऑफिसमध्ये डिस्कस केलेला चालणार नाही अशी कडक समज दिल्यावर मात्र तिचा नाईलाज झाला.
वर्षाच्या शेवटी अप्रेझल करतानाही कामानुसार विनीतने तिला सगळ्यात खालचे रेटिंग दिले, त्यावेळी तिने विनीतशी भांडण काढले आणि “तुला बघून घेईन.” अशी धमकीही दिली. कामाच्या बाबतीत विनीत कुणाचे काहीही खपवून घेत नसे. या त्याच्या काटेकोर स्वभावामुळे त्याचे टार्गेट्स नेहमी पूर्ण व्हायचे. कामाच्या बाबतीत त्याला कशाची चिंता वाटत नव्हती. कितीही काम दिले तरी विनीत त्याच्या हुशारीने ते वेळेत पूर्ण करायचा. कंपनीत विनीतचे हे रेप्युटेशन होते म्हणून अवघ्या चाळीस वर्षाचा असतानाही तो मार्केटिंग हेड झाला होता आणि बर्‍याच लोकांचा रोल मॉडेलही.
दोनतीन दिवस उलटल्यावर सारे काही व्यवस्थित चाललेय असे वाटले पण ती वादळापूर्वीची शांतता आहे याची त्याला कल्पना नव्हती. ऑफिसमध्ये सीसीटीव्ही लावण्याचे काम चालू होते आणि आठवड्याभरात ते ऑपरेशनल झाले असते. नेमका याचाच फायदा दिपालीने घेतला. एकदा कॅमेरे लागले की तिच्यासाठी आता सोप्या असणार्‍या गोष्टी नंतर खूप अवघड होणार होत्या.

विनीत केबिनमध्ये येऊन खुर्चीत बसला. पुढे काय करायचे त्याला कळेना. चालू केलेला लॅपटॉप पासवर्ड विचारत होता पण तो न टाकता त्याने तसाच फोल्ड करून ठेवला. त्याने दिपालीला केबिनमध्ये बोलावले, पण ती आली नाही. विनीतला एकट्याने तोंड द्यायचे धैर्य तिच्यात नव्हते. मग तोच तिच्या डेस्कवर जाऊन म्हणाला, “दिपाली, फक्त तुला आणि मलाच माहित आहे खरे काय आहे. पण तू जे केलेस ते बरोबर नाही.”
विनीतच्या नजरेला नजर देत दिपाली उत्तरली, “मला जे पाहिजे ते मी मिळवतेच आणि जो कोणी मला ते देत नाही त्याला मी माझ्या वाटेतून कायमचे बाजूला करते.”
“पण एखाद्याच्या आयुष्याचा प्रश्न असतो. त्याचा तरी विचार करायचा.”
“आय डोन्ट केअर.” म्हणून ती बाहेर निघून गेली.
ज्यावेळी विनीत ऑफिस सोडून चालला त्यावेळी तिने सगळ्या डिपार्टमेंटला गोळा केले होते. एवढेच नाही तर विनीतला ऐकू जाईल अशा आवाजात ती सगळ्यांना म्हणाली, “आता आपली मजा आहे कारण नॅशनल मार्केटिंग हेड आता बरेच दिवस घरी बसणार आहेत. आपल्याला काम द्यायला आता दुसरे कोणतरी येईल, मग त्यांच्याकडे पाहता येईल.”
तिने सकाळसकाळी एचआरला मेल करून सगळ्या ऑफिसमध्ये ही वार्ता पसरवली होती. एरव्ही विनीत सगळ्यांचा रोल मॉडेल होता पण या एका प्रसंगामुळे लोकांच्या नजरा दुषित झालेल्या विनीतला दिसल्या. सहा वर्षे काम करून शेवटी अशी नामुष्की घेऊन त्याला ऑफिसमधून निघावे लागत होते. विनीतला एक क्षणही तिथे थांबायचे नव्हते. अगदी रोज सोबत लंच करणार्‍या मित्रांनाही भेटता आले नाही. तो तडक तिथून निघाला आणि टाइमऑफिसमध्ये जाऊन त्याने रिझाईनच्या फॉर्मेलिटीज कंप्लीट केल्या.

विनीतने त्यानंतर बर्‍याच ठिकाणी प्रयत्न केले पण एवढ्या मोठ्या पगाराची नोकरी मिळणे मुश्किल झाले होते. एकतर चांगल्या नोकर्‍यांचा तुटवडा होता. आधीची नोकरी अगदी अंगवळणी पडली होती. तो त्याच्या कामात चांगलाच सेट झाला होता. तसे दुसर्‍या शहरात त्याला हवी तशी नोकरी मिळाली असती पण विनीतला मुंबई सोडायचे नव्हते. शेवटी हातात एखादा तरी जॉब हवा म्हणून त्याने आधीच्या पगारापेक्षा कमी पगार असलेली एक नोकरी निवडली आणि तिथे तो जॉईन झाला.
दिपाली फक्त विनीतला ऑफिसमधून काढूनच थांबली नाही तर तिने विनीतच्या नव्या ऑफिसपर्यंत ओळख काढून तिथल्या विनीतच्या बॉसला -केतनला फोन केला. दिपालीचे सगळे ऐकून घेऊन केतनने विनीतला केबिनमध्ये बोलवले. थोड्या पर्सनल गप्पा मारून झाल्यावर केतनने विनीतला जूनी नोकरी सोडण्याचे खरे कारण विचारले. महिन्याभराच्या वेळेत विनीतने त्याचा स्वभाव आणि कामाने ऑफिसमधल्या सर्वांना जिंकले होते. त्यात केतन आणि विनीत दोघांच्या वयातील अंतर फक्त दोन तीन वर्षे असल्याने त्यांचे पटकन जमले. केतन बॉस कमी आणि मित्र जास्त होता. त्याला विनीतची एवढी सवय झाली होती की सकाळ आणि संध्याकाळची कॉफीही तो विनीतशिवाय घेत नव्हता. अनायासे विषय निघालाच होता, म्हणून विनीतने सर्व प्रसंग त्याला सांगितला.
केतनला त्याच्या डोळ्यांतून सारे काही समजले आणि त्याने नुकताच दिपालीचा फोन येऊन गेल्याचे विनीतच्या कानावर घातले. जुन्या कंपनीतून काढण्यापर्यंत ठीक आहे, पण दिपाली इथेही मला का छळते आहे याचा तो विचार करायला लागला. यातून सुटायला त्याला एकच मार्ग दिसत होता.

शेवटी खूप विचार करून त्याने दिपालीला मेसेज ड्राफ्ट केला. ती काय म्हणेल किंवा पोलिसांत जाईल या शंका त्याला भेडसावत होत्या. पण त्याचा सिक्स्थ सेन्स काहीही अनुचित होणार नाही असे सांगत होता. मग त्याने सेंडचे बटन दाबले.

तुझे आधीच ऐकायला हवे होते. आता न ऐकल्याचा पश्चाताप होतोय.

त्याला रिप्लाय येईल की नाही याची शंकाच होती. कारण पुलाखालून बरंच पाणी गेलं होतं. शिवाय नोकरी गेल्यामुळे दिपाली रिप्लाय करेलच याची शाश्वती नव्हती. पण तिचा मेसेज आला.

आय एम सो सॉरी. तू रिझाईन देऊन जाशील असं वाटलं नव्हतं. एवढा पुढचा विचार मी केलाच नव्हता. एचआरवाले तुला समज देऊन आठवडाभर घरी बसायला सांगतील असे वाटले मला.

इट्स ओके. त्या निमित्ताने एक गोष्ट चांगली झाली, खूप वर्षे कंपनी सोडायचा विचार करत होतो पण त्याच रुटीनमध्ये अडकून पडलो होतो. तिथून बाहेर निघायला मिळाले.

यावेळी मेसेज न येता वॉट्सअॅपवर तिचा मोठा मेसेज आला –

अजूनही माझ्या मनात तुझ्याबद्दल त्याच भावना आहेत. तुला मी बर्‍याचदा विचारून पाहिले पण तुझा स्वाभिमान कमी झाला नाही. अगदी त्याच तोर्‍यात तू कंपनीही सोडून निघून गेलास. तू गेलास, पण शेवटी मलाच हरवून. मी तुझ्यावर जिंकायचे या विचाराने सगळा प्लान केला होता. माझ्याशिवाय तुझा आनंद मला पाहवत नव्हता. तुझी बायको, तुझी मुले या सर्वांसह मी तुला स्वीकारणार होते आणि तसंही मला तुझ्याशी लग्न नव्हते करायचे. पण तू मला झिडकारलंस आणि माझी जागा दाखवून दिलीस त्याचा मला राग आला होता. त्याची तुला किंमत मोजायला लागली पण आता चूक कळली आहे. सो… देर आये दुरुस्त आये…मी अजुनही तुझी वाट पहाते आहे.

त्याने रिप्लाय केला.

थँक्यू सो मच.

मग पिक्चरला कधी जायचे आपण?

तू म्हणशील तेव्हा.

मी चेक करून सांगते. पण नक्की ये बरं का, आयत्यावेळी नाही म्हणू नकोस.

ठरवून मला सांग.

त्यानंतर दिपालीने ठाण्यातल्या एका मल्टीप्लेक्समध्ये ‘अॅव्हेंजर्स एंड गेम’ ची दोन तिकीटे काढली आणि विनीतला भेटायची वेळ सांगितली. विनीत ऑफिसमधून थेट तिथे पोहोचला. पार्किंगमध्ये कार पार्क करूनही आतला माणूस खाली का उतरत नाही हे पार्किंग असिस्टंला समजले नाही. दोन मिनीटानंतर रुमाल पाठीमागच्या खिशात ठेवत विनीत गाडीतून उतरला आणि इलेव्हेटर न घेता डायरेक्ट लिफ्टने तो मल्टीप्लेक्सच्या दुसर्‍या मजल्यावर पोहोचला. तेवढ्या वेळात दिपालीचा कॉलच आला आणि तो पिक करून त्याने लिफ्टमध्ये आहे, एकाच मिनीटात पोहोचतोय असे तिला सांगितले. दिपाली भेटल्यावर तिच्या चेहर्‍यावर त्याला जिंकल्याचा आनंद होता.
दिपालीने सर्वात शेवटच्या रांगेतली एका बाजूच्या कोपर्‍यातली तिकीटे काढून विनीतचे काम सोपे केले होते. मोजके प्रेक्षक सोडले तर पूर्ण थएिटर जवळजवळ मोकळेच होते. पिक्चर चालू झाला आणि दिपालीने विनीतचे एक दीर्घ चुंबन घेतले. काही क्षणांपुरता का होईना विनीत चलबिचल झाला. तो मोहाचा क्षण त्याला पुढे काही करू देईना. शेवटी भावना बाजूला ठेऊन त्याने एका हाताने हळूच मागच्या खिशातला क्लोरोफॉर्ममध्ये भिजवलेला रुमाल काढून पटकन तिच्या नाकावर धरला आणि काय होतंय हे समजण्याआधीच दिपाली बेशुद्ध झाली.
कुणाला शंका येऊ नये म्हणून त्याने तिचे डोके आपल्या खांद्यावर ओढून घेतले आणि ती पिक्चर पहाते आहे असे दुसर्‍यांना वाटावे अशी व्यवस्था केली. एकतर थ्री डी पिक्चरमुळे सर्वांच्या डोळ्यांवर चष्मे असल्याचा त्याला दिलासा होता. त्याने दुसर्‍या खिशातून आणलेल्या लॅपटॉप लॉकची नायलॉन रोप तिच्या मानेभोवती आवळली आणि पुढच्या दहा मिनीटात दिपाली कायमची शांत झाली. तिचे शरीर थंड पडल्यावर पिक्चर मध्येच सोडून तो तिथून निघाला आणि पार्किंगमध्ये येऊन त्याने खिशातला रुमाल डॅशबोर्डच्या ड्रॉवरमध्ये टाकला.
त्याच संध्याकाळी टीव्हीवरच्या बातम्यात ठाण्यातील नामांकित मल्टीप्लेक्स थएिटरमध्ये एका स्त्रीची गळा आवळून निघृण हत्या ही बातमी झळकत होती पण ती पहाण्याच्या मनस्थितीत तो नव्हता. एक प्रकारची अपराधी भावना त्याच्या मनात राहिली होती. दिपालीला तिथेच सोडून आल्यावर आपण काही पुरावा तर मागे सोडला नाही ना अशी चुटपूट त्याच्या मनाला लागून राहिलेली पण ते चेक करण्यासाठी परत जाण्याचे धाडस त्याच्यात नव्हते.
रात्रीचे अकरा वाजले असतील, विनीत जेवण करून निवांत बसला होता. तो वरून शांत दिसत असला तरी डोक्यात विचारांचे वादळ उठले होते. कसेही करून आपण जर पकडलो गेलो तर लोकांना तोंड दाखवायला जागा रहाणार नाही, नोकरी गेली त्याचे एकवेळ ठीक होते, आपण काहीही सांगू शकलो असतो पण हा खून आपल्याकडून झालाय, आपण एका जीवाचा अंत केलाय ही गोष्ट त्याच्या जिव्हारी लागली होती. काहीही झाले तरी या थराला जाऊन आपण बदला घ्यायला नको होता असे त्याला वाटू लागले.
अस्वस्थ होऊन तो घरातून फेर्‍या मारू लागला. त्याने त्याच्या मुलांकडे पाहिले, अशा एका मुलीच्या आईला आपण मारले आहे, कोण घेईल त्या छोटीची काळजी, तिचा नवरा आता कोणत्या परिस्थितीतून जात असेल? आपली बायको नसताना राहिलेले आयुष्य तो नुसत्या आठवणींवर कसा काढेल, जुन्या कंपनीत हे सारे समजले तर लोक मला काय म्हणतील अशा असंख्य विचारांनी त्याचे डोके भरून गेले. एवढ्यात त्याचा फोन वाजला. अशावेळी कोणी फोन केला म्हणून त्याने तो भीतभीतच उचलला,

इन्स्पेक्टर भोसले बोलतोय ठाण्यावरून. विनीत कदम का?
हो. विनीतच बोलतोय.
तुम्ही दिपाली अय्यर नावाच्या महिलेला ओळखता का?
हो. ओळखतो.
कसे ओळखता?
माझ्या जुन्या ऑफिसमध्ये माझी सबॉर्डिनेट होती ती.
होती ती म्हणजे?
मी दीड महिन्यापूर्वी जूनी कंपनी सोडून दुसरीकडे जॉईन झालो आहे.
अच्छा. त्यानंतर काही कॉन्टॅक्ट त्यांच्याबरोबर?
नाही. का? काही घडलंय का?

विनीत असे बोलला आणि आपण पकडलो गेलो हे त्याच्या लक्षात आले. दिपालीच्या फोनमधील आपण पाठवलेले मेसेजेस आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे दुपारी लिफ्टमध्ये असताना रिसीव्ह केलेला तिचा कॉल हे त्याच्या डोक्यातच नव्हते.

ठीकाय. काही माहिती हवी असेल तर तर पुन्हा आम्ही फोन करू.

फोन डिस्कनेक्ट झाला पण आता फोनऐवजी त्याला न्यायला पोलिसांची गाडीच येईल याची त्याला खात्री होती. थोडं अस्वस्थ वाटतंय बाहेरून जरा फेरफटका मारून येतो म्हणून तो घराचा दरवाजा उघडायला गेला. नवव्या मजल्यावरून खाली उतरण्यापेक्षा वर टेरेसवर जाणे त्याला जास्त सोयीचे वाटले. अचानक काहीतरी त्याच्या लक्षात आले आणि पुन्हा तो परत वळला. त्याने निरागसपणे खेळत बसलेल्या दोन्ही मुलांचे पापे घेतले. किचनच्या बेसिनमध्ये जेवणानंतरची भांडी विसळण्यात बायको मग्न होती. तिला पाठीमागून जाऊन त्याने घट्ट मिठी मारली.
“तुम्हांला केव्हा काय करावं, काही कळत नाही. पोरं पहातील ना…” असे म्हणत तिने त्याला प्रेमाने लांब ढकलले.
“आलोच…” म्हणत तो तडक दरवाजा उघडून टेरेसवर गेला.
टेरेसच्या पॅरापिटवर तो अस्वस्थ होऊन उभा राहिला. लहानपणापासून आतापर्यंतचे आयुष्य एखाद्या पिक्चरच्या रिळाप्रमाणे त्याच्या डोळ्यांसमोर तरळले. टेरेसच्या दुसर्‍या बाजूने अंधारातून “कौन है वहाँ, मरना है क्या उपर चढके?” असा वॉचमनचा आवाज आला पण तो ऐकायला विनीत होताच कुठे?
बिल्डिंगच्या आवारात वरून काहीतरी पडल्याचा मोठा आवाज झाला आणि त्याचबरोबर एका सभ्य गुन्हेगाराच्या आयुष्याचा शेवटही झाला.

©विजय माने, ठाणे.

तुझ्याविना # ३

CCD

प्रत्येक कंपनीच्या वेबपोर्टलवर टेलिफोन डायरेक्टरी, लोकांचे मेल आयडी, हजेरी याची जशी माहिती असते तशीच आमच्या वेबपोर्टलवरही होती. त्याशिवाय एक महत्वाची माहिती आमच्या वेबपोर्टलवर दिसायची आणि ती म्हणजे इलावियामधल्या प्रत्येकाचा वाढदिवस. ‘हॅपी बर्थडे’ या सदराखाली ज्याचा वाढदिवस आहे त्या सर्वांची नावे आणि डिवीजन असा टेबल असायचा. मग त्या लिस्टमधला कोण ओळखीचा असेल तर एका क्लिकमध्ये त्याला शुभेच्छा देता येत असत.
एकदिवशी मी आर्याचे नाव त्या लिस्टमध्ये पाहिले. आर्या देशमुख! तिचे आडनावदेखील देशमुखच होते याचा मी कधी विचारच केला नव्हता. एकंदरीत शुभशकुन होता! मी ट्रेनिंगमध्ये असताना तिच्या आडनावावर फोकस केले नव्हते. समोर साक्षात ती असताना आडनावाचा कोण विचार करेल? माझे काम तर अजून सोपे झाले होते. फक्त मधले नाव बदलायला ती तयार आहे का हे समजणे महत्वाचे होते. माझा विचार करण्याचा वेग सुर्यप्रकाशाच्या वेगापेक्षाही वाढलाय हे माझ्या लक्षात येत होते पण ती नुसती मैत्रीण असणेही माझ्यासाठी खूप स्पेशल होते. आयुष्यात आपल्याला समजून घ्यायला असे कुणीतरी खूप जवळचे असावे अशापैकीच ती होती.
तिचा बर्थडे म्हणजे तिच्याशी बोलण्याची ही चांगली संधी होती. ट्रेनिंगमध्ये मी तिच्याशी बोललो नव्हतो. पण ट्रेनिंग दरम्यान उत्तरे देताना किंवा एखाद्या गोष्टीबद्दलचे आपले काही मुद्दे पटवून सांगताना ती एवढी सुंदर बोलायची की ऐकतच रहावे असे वाटायचे. शिवाय बोलताना मानेवर रुळणारे तिचे मोकळे केस आणि वारंवार लयीत होणारी त्यांची हालचाल हे दृश्य मी जसेच्या तसे डोळ्यांत साठवले होते. कितीही विसरावे म्हटले तरी ते लक्षातून जात नव्हते.
ट्रेनिंग दरम्यान तिच्याशी बोललो नसलो तरी ती तुझ्याकडे थोड्या वेगळ्या नजरेने पहाते असे मला दोघातिघांकडून समजले होते. वेगळ्या म्हणजे थोडे स्पेशल. ऐकायला खूप बरे वाटलेले. मी ही एकदोनदा लक्ष ठेवले होते आणि तसे काहीसे मला जाणवलेही होते. मी तिच्याजवळून जाताना किंवा कॉफी पित बसल्यावर ती त्या अभ्यासू मुलांना घेऊन बरोबर आमच्या समोरच्या टेबलावर मी व्यवस्थित दिसेल अशी बसायची. म्हणजे मला तर तसे वाटायचे! कितीही चोरून पाहिले की मी तिच्याकडे पहातोय हे तिला कसे समजायचे हे कळायला मार्ग नव्हता. मग दोघांची नजरानजर झाली की आम्ही दोघेही वेगवेगळ्या दिशेला पहायचो, असे आठवड्यात बर्‍याचदा झाले होते. पण आपल्याला जी व्यक्ती आवडते तिच्याबद्दलच्या सगळ्याच गोष्टी स्पेशल वाटायला लागतात. आपल्या मनात असते तसाच रिसपॉन्स समोरून येतोय असे भासही होतात. कदाचित तसा काही प्रकार असेल म्हणून मी खूप सिरीयसली विचार केला नाही.
ट्रेनिंग संपल्यावर काही अतिउत्साही लोकांनी आमच्या नवीन जॉईन झालेल्या वीसजणांचा एक वॉट्सअॅप गु्रप केला होता. रोज त्यावर गुडमॉर्निंग, गुडनाईट यासारखे मेसेज येण्याशिवाय त्या गु्रपचा महत्वाचा एकच फायदा झाला. मला आर्याचा मोबाईल नंबर मिळाला. तो मी सेव्ह करून ठेवला आणि त्यापुढे जाऊन तिला तीनवेळा मेसेजही केला होता. एकदा दसर्‍याला, एकदा दिवाळीला आणि एकदा नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा द्यायला. तीनही वेळा तिचे एकच उत्तर आले होते “सेम टू यू…” म्हणून!
यावेळी वाढदिवसाच्या शुभेच्छांचा मेसेज न करता मेल करुया असे मी ठरवले. तिला ते आवडले नाही तर ती माझ्याबद्दल काय विचार करेल याचा मी विचार करु लागलो. लिहू की नको लिहायला म्हणून थोडा गोंधळूनही गेलो. शेवटी काय व्हायचे आहे ते होऊ दे म्हणून मी मेल लिहायचे ठरवले. वाढदिवसाच्या शुभेच्छा दिलेल्या कुणाला आवडणार नाहीत? किमान ती रागावली तरी नसती याची मला खात्री वाटत होती.
बॅनर्जीचे लक्ष नाही याची संधी साधून मी मेल ड्राफ्ट केला.

प्रिय आर्या,

दोनच शब्दानंतर बराचवेळ थांबावे लागले. ‘प्रिय’ हा शब्द मला खटकत होता. जुजबी ओळख असताना प्रिय कसे लिहायचे असे वाटत होते पण नुसतेच आर्या असे लिहूनही चालण्यासारखे नव्हते. इमेल लिहीताना शक्यतो सिनीयर लोक चिडले असतील तर प्रिय वगैरे लिहीत नाहीत, थेट नाव लिहीतात आणि मेलवरच झाप झाप झापतात.

मेनी मेनी हॅपी रिटर्न्स ऑफ द डे! मे धिस स्पेशल डे ब्रिंग यू एंडलेस जॉय अॅन्ड टन्स ऑफ प्रेशियस मोमेंट्स! विशिंग यू अ व्हेरी हॅपी बर्थडे आर्या!!
बहुतेक तू मला विसरली नसावीस. तुझ्यासारख्या सुंदर मुलीला बर्थडे कसा विश करावा याची मला खरोखर कल्पना नाहीये. वास्तविक तुझ्यासारख्या मैत्रीणी असव्यात असे मला खूपदा वाटते.

खरे तर गर्लफ्रेंड असे लिहायला हात शिवशिवत होता पण त्याला मी आवरता घेतला. तिच्या वाढदिवसाला तसा उल्लेख करुन तिचा मूड घालवणे योग्य नव्हते. मी तो शब्द भविष्यात कधीतरी वापरायचा म्हणून राखून ठेवला.

मी शाळेत मुलींशी फारसा बोलत नव्हतो त्यामुळे त्यांच्याशी कसे वागावे तो अनुभव तसा कमीच! बर्‍याचदा मुली कधी कधी स्माईल द्यायच्या पण मी बुजरा असल्याने अशा गोष्टींचा कधी सिरीयस विचार केला नव्हता. असो!
तुला पुन्हा एकदा वाढदिवसाच्या खूप खूप शुभेच्छा आणि कधी भेटलीस तर चॉकलेट देशील अशी आशा करतो.

तिचा आणि माझा भेटायचा काही प्रश्नच नव्हता पण हे केवळ नौटंकी म्हणून लिहीलेले. मेलच्या शेवटी ता. क. लिहायला विसरलो नाही.

कृपया मेल आवडला नाही तर डिलीट करून टाक पण या मेलबद्दल एचआरला सांगू नकोस. नाहीतर वूमन हॅरसमेंटच्या नावाखाली मला कंपनीतून काढून टाकायचे ते!

मी हे वाक्य मात्र प्रामाणिकपणे (त्यापेक्षा भीतीने म्हणायला हरकत नाही) लिहीले होते. एकतर मेलवर तिची प्रतिक्रिया काय असेल याची कल्पना नव्हती. असा कधी प्रसंगच आला नसल्याने ढोबळ अंदाजदेखील बांधता येत नव्हता.
मेल पाठवण्याआधी मी खूपवेळा मेलचा ड्राफ्ट चेक केला. काहीही आक्षेपार्ह नसल्याचे पुन्हा पुन्हा पडताळले. एखाद्या सज्जन व्यक्तीने दुसर्‍या सज्जन व्यक्तीला त्याच्या वाढदिवसाच्या शुभेच्छा देण्यासाठीच हा मेल लिहीला असेल असे वाटत होते. आताच तर जॉब मिळालाय आणि लगेच नको या नसत्या उचापती कशाला करतोयस, असे एक मन म्हणाले आणि मी सर्व लिहीलेले सिलेक्ट करून डिलीट केले. पण मन रहावेना. कंट्रोल झेड मारून डिलीट केलेला ड्राफ्ट पुन्हा आणला. पाठवू की नको हे द्वंद्व मनात चालूच होते. शेवटी पाहूया काय होतेय म्हणून मी सेंड बटन दाबले.
लगेच तो ड्राफ्टमधला मेल सेंट फोल्डरमध्ये ट्रान्सफर झाला. म्हणजे एव्हाना तिच्या इनबॉक्समध्ये पोहोचला असेल या विचाराने थोडे घाबरायला झाले. माझा मेल वाचल्यावर तिचे काय उत्तर येते हे पहाण्यासाठी मी उतावीळ झालो होतो आणि काय आश्चर्य, लगेच तिच्या नावाचा एक मेल मला आलाही! मी तो पटकन उघडून वाचायला सुरवात केली.

हाय,

ही सिस्टीम जनरेटेड मेल आहे. कृपया या मेलला उत्तर देऊ नका. मी आज सुट्टीवर आहे त्यामुळे मला माझ्या मेल्स पहाता येणार नाहीत. मी उद्या ऑफिसमध्ये आल्यानंतर आपल्या मेलला रिप्लाय देईन. खूपच महत्वाचे काम असल्यास आपण मला खालील नंबरवर संपर्क करु शकता

…आणि तिने मेलच्या शेवटी असलेल्या डिजीटल साईनमध्ये मोबाईल नंबर दिला होता.

आर्या देशमुख.

असा ऑटोरिप्लाय आल्यावर मी कमालीचा निराश झालो. कुणी ऑफिसमध्ये नसेल तर असा ऑटोरिप्लाय चालू करून ठेवायची सोय बहुतेक मेल प्रोव्हयडर्स देतात. कुणी सुट्टी घेतली किंवा कंपनीच्या टूरवर असेल आणि त्याला मेल पहाणे जमणार नसेल तर असा ऑटोरिप्लाय सेट करतात. हा ऑटोरिप्लाय एकदा सेट केला की मेल पाठवणार्‍या त्या माणसाला वरीलप्रमाणे पटकन रिटर्न मेल जातो आणि त्याला समोरचा माणूस ऑफिसमध्ये नसल्याचे समजते. म्हणजे ती त्यादिवशी ऑफिसला आली नव्हती. कमीतकमी मला थँक्यू लिहीले असेल या भ्रमात मी होतो.
दुसर्‍यादिवशी ऑफिसमध्ये गेल्यावर मी मेलबॉक्स उघडला तसे मेल्स डाऊनलोड व्हायला चालू झाले. सगळ्यात वर आर्या देशमुखकडून आलेली मेल पाहिल्यावर तर डोक्यात गोड झिणझिण्याच आल्या. मी कामाच्या नादात कालचे मेल प्रकरण विसरूनच गेलो होतो. दिवसाची सुरवातच अशा गोड सरप्राईजने झाल्यावर बाकीच्या सार्‍या मेल्स सोडून मी लागलीच डबलक्लीक करून आर्याची मेल उघडली.

हाय समीर,

मी तुला अजूनतरी विसरलेले नाही. ट्रेनिंगचा पहिला दिवस कसा विसरेन मी?

म्हणजे माझा पोपट झाला होता तो दिवस!

तू दिलेल्या शुभेच्छांसाठी मनापासून आभारी आहे. अॅक्च्युली मी काल सुट्टीवर होते. घरी आईबाबांसोबत बर्थडे सेलिब्रेट केला. माझी भावंडेही आली होती बाहेरुन. मस्तपैकी केक कापला आणि बाहेर जेवायला गेलो. छान गेला कालचा दिवस.
इंजिनियरिंग सोडली तर माझी सगळी सुरवातीपासूनची शाळा गर्ल्स कॉन्वेंटच होती त्यामुळे मुलांशी संपर्क तसा कमीच होता. म्हणून तुझ्यासारख्या चांगल्या मुलांशी इंटरॅक्ट करायला आवडते मला! किप इन टच.

आर्या.

गे्रट! माझ्यासारख्या चांगल्या मुलांशी इंटरॅक्ट करायला आवडते हिला! हे ऐकून मी केवढा खुश झालो. यानंतर आमचा एकदोन लाईनचा मेल एक्सचेंज झाला.

वा! मग चॉकलेट्स आणली असशील ना?

अॅक्च्युली हो. थोडीच आणली होती. मित्रांना वाटून सगळी संपली.

तुझ्या फ्रेंडलिस्टमध्ये पाहून मोजूनच आणली असशील, पण आम्ही कशाला त्या यादीत असतोय हो ना?

नाही, नाही. तसे नाही. तू देखील मित्रच आहेस पण खरं सांगू का, तू मला विश करशील हा विचार मी केलाच नव्हता.

वाऊ! किती प्रॅक्टिकल होती ती! दुसर्‍याची मर्जी राखायला उगाच खोटे बोलणे नाही की काही नाही. आपल्याला आवडले! मध्येच बॅनर्जीने एका मॅटरसाठी बोलवल्यावर मी त्याच्याकडे जाऊन आलो. तेवढ्या वेळात तिचा अजून एक मेल आला होता.

तुला खरंच चॉकलेट्स हवी आहेत का?

म्हणजे काय! हे काय विचारणं झालं ? पण मला तुझ्याकडूनच हवीत.

आमच्याकडे एका डिवीजनमधून दुसर्‍या डिवीजनमध्ये आतल्या आत काही वस्तू, सामान, किंवा इतर काही पेपर्स देण्यासाठी इंटरनल मेल नावाचा एक प्रकार होता. ही त्याने पाठवून द्यायची म्हणून ही युक्ती! चॉकलेट तर नुसता बहाणा होता, भेटायचे तर तिलाच होते. अगदी चॉकलेट नसते दिले तरीही!

मग मला आज संध्याकाळी बरोबर सहाला सीसीडीत भेटशील? पण सहा म्हणजे सहाच. तू आला नाहीस तर एक संधी जाईल तुझी!

पोरी खरोखर दुष्ट असतात. त्यांना त्या काय बोलताहेत हे पक्के माहित असते! आणि आम्ही त्यांच्याशी थोडे तसे बोलायला गेलो की फ्लर्ट करतो असे म्हणतात!

मी अशी संधी कधीही दवडत नसतो. सी यू देअर देन…

मला वाटत नाही मी तिच्या समोर असताना तिच्याशी एवढे बोलू शकलो असतो. वास्तविक मेल किंवा मेसेजिंग मुलींशी पहिल्यांदा बोलण्यासाठी अगदी परफेक्ट साधन आहे. एकतर समोरासमोर नसल्यामुळे बोलायचे धाडस असते. शिवाय आपला व्यक्तिश: अपमान होत नाही. समजा मेल किंवा चॅटवर अपमान झालाच तर तिची माफी मागून ते डिलीट करून आपल्या कामाला लागता येते. याऊलट अनोळखी मुलीला डायरेक्ट भेटणे ही थोडी रिस्क असते. आधी काहीही संभाषण झालेले नसल्याने पुढे काय होईल याचा अंदाज नसतो. पण माझे तसे नव्हते. ट्रेनिंगच्या काळात आम्ही सात दिवस एकाच ट्रेनिंगरुममध्ये होतो आणि तेवढ्या अनुभवावारून आर्या माझ्याशी कठोर वागणार नाही याची मला खात्री होती. सर्वात महत्वाचे म्हणजे मला घाबरायची काहीच गरज नव्हती कारण सीसीडीमध्ये तिनेच मला बोलवले होते. काहीही म्हणा पण सीसीडी, मॅक्डी, पिझ्झा हट या जागा प्रेमात पडणार्‍यांसाठी खरोखर वरदान आहेत.
मी माझी सगळी ठरवलेली कामे चार वाजायच्या आत उरकली. बॅनर्जीला एका मिटींगसाठी नुकत्याच एक्सपोर्ट झालेल्या ऑर्डरची रिपोर्ट फाईल हवी होती. मी ती तयार ठेऊन महत्वाच्या पेपर्सवर वेगवेगळ्या रंगाच्या स्टीकी नोट्स लावल्या आणि त्यावर त्या पेपरवरचा कोणता मुद्दा पहायचा ते लिहून ठेवले. नाहीतर आयत्यावेळी तो घोळ घालत बसतो. सदरची मिटींग मी आणि श्रीयुत बॅनर्जी अशी दोघांदरम्यानच असल्याने त्यासाठी मी एक तास वेगळा काढला होता. दुसर्‍यांना काही महत्वाच्या कामानिमित्त ऑफिसमधून लवकर निघायचे आहे अशी नुसती शंका जरी आली तरी नको ती कामे काढून तो त्यांना लटकवून ठेवतो. आपल्या बाबतीत तसा कोणताही धोका पत्करायला नको म्हणून एकूणएक गोष्टींची मी आधीच सर्व तयारी केली होती.
मी फाईल उचलून बॅनर्जीबरोबरच्या मिटींगसाठी निघणार इतक्यात माझ्या इनबॉक्समध्ये आर. सुरेंद्रन नावाच्या कुणाचीतरी मेल आली. मी जगातल्या सुरेंद्रन नावाच्या कोणत्याही माणसाला ओळखत नव्हतो. पहिल्यांदा मी मेलचा विषय काय आहे ते तपासले. याक्षणाला एका सुंदर मुलीने आपणहून सीसीडीमध्ये सहा वाजता बोलवले असताना ‘फक्त चाळीस हजार भरा व फ्लॅट बुक करा,’ किंवा ‘तुम्ही तुमच्या रिटायरमेंटचे प्लानिंग केले आहे का?’ वगैरे मेल्स वाचण्यात मला काहीही इंटरेस्ट नव्हता. सुरेंद्रनच्या मेलचा विषय होता – तुम्ही पाठवलेले पॉवर सप्लाय चालत नसलेबाबत –
मी मेल उघडून वाचायला सुरवात केली. आर. सुरेंद्रन नावाच्या हैद्राबादच्या एका कस्टमरने ती मला लिहीली होती. सोबत बॅनर्जी आणि डिवीजनच्या व्हाईस प्रेसिडेंटना कॉपी मार्क केलेली. त्यांच्या कंपनीला आम्ही विकलेले पॉवर सप्लाय अचानक जळाल्यामुळे त्यांच्या कंपनीत प्रॉडक्शन लाईनवरच्या चार मशिन्स निकामी झाल्या होत्या. त्यांना आमच्याकडून ताबडतोब उत्तर आणि झालेल्या घटनेची पूर्ण चौकशी करून पुन्हा असे होऊ नये म्हणून जी काही तरतूद करायची होती, ते सांगण्यासाठी मुंबईवरून स्पेशल इंजिनियर हवा होता.
मी लगेच आमच्या हैद्राबाद ऑफिसला कॉल करून चौकशी केली तर त्यांना या घटनेबद्दल काहीच माहिती नव्हती. सुरेंद्रनने आमच्या हैद्राबाद ब्रँचच्या कुणालाही कॉल केला नव्हता. कस्टमर लोकांचा हा एक मोठा प्रॉब्लेम असतो. त्यांचा मित्र किंवा कुणी नातेवाईक मॅनेजमेंटमध्ये मोठ्या पदावर असेल तर लगेच त्यांना कॉल करतात किंवा मेल लिहीतात. घरातल्या फ्रीजचे साधे उहादरण घ्यायचे झाले तर फ्रीजच्या मागे असणारा पाणी साठवायचा ट्रे खराब झाला आणि तो बदलायचा असेल तरी डायरेक्ट व्हाईस प्रेसिडेंटला लिहीतील! मी आमच्या हैद्राबाद ब्रांचच्या इंजिनियरला साईटवर जाऊन नक्की काय झाले आहे ते पाहून एक रिपोर्ट बनवायला सांगितले. हे ठिकाण हैद्राबाद शहरापासून जवळजवळ तीस किलोमीटर अंतरावर होते. तरीही त्याने सुरेंद्रनशी फोनवर बोलून लगेच साडेपाचची अपॉईंटमेंट घेतली.
हा सगळा घोळ आजच व्हायचा होता. जे काही व्हायचे आहे ते सगळे साडेपाच पाऊणेसहाच्या आत उरकले जावे अशी मी मनोमन प्रार्थना करत होतो. म्हणजे मला सहाला सीसीडीत पोहोचता आले असते. बॅनर्जीबरोबरची मिटींग वेळेत आटपण्याची चिन्हे दिसत होती. मी पूर्ण केलेले काम आणि राहिलेले काम पूर्ण करायचा प्लान सांगितल्यावर तो माझ्यावर चांगलाच इंप्रेस झालेला वाटला.
मिटींग जवळजवळ संपलीच होती इतक्यात आमच्या हैद्राबादच्या इंजिनियरचा मला फोन आला. तो सुरेंद्रनच्या कंपनीत पोहोचला होता पण तिथे सुरेंद्रनचा पत्ता नव्हता. त्यांच्या ऑफिसमधल्या कुणालाच आमचे उडालेले पॉवर सप्लाय आणि सुरेंद्रन या दोघांचाही ठावठिकाणा नव्हता. थोडक्यात सुरेंद्रन सोडला तर आमच्या प्रॉडक्टविषयी तिथल्या कुणालाही माहिती नव्हती आणि तो फोन उचलत नव्हता. अवघ्या तासदोनतासात तो कुठे गायब झाला होता देव जाणे! काहीही झाले तरी त्याला भेटल्याशिवाय परत जाऊ नकोस असे मी आमच्या इंजिनियरला सांगितले आणि फोन कट करून तिथेच बाजूला ठेवला. मिटींगसाठी लॅबमधून आणलेल्या फाईल बॅनर्जीच्या टेबलवर तशाच पडून होत्या. त्या पुन्हा उचलून मी आतल्या बाजूस असणार्‍या रॅकमध्ये ठेवल्या.
मी माझे घड्याळ चेक केले. सहाला पाच मिनीटे कमी होती. सहा वाजता सीसीडीला पोहोचणे शक्यच नव्हते. अचानक बॅनर्जीच्या डोक्यात काहीतरी आले आणि त्याने मला पुन्हा डिस्कशनसाठी बोलवले. त्याला हैद्राबादच्या केसमध्ये नेमके काय झाले असण्याची शक्यता होती याची कल्पना हवी होती. आजच! जसा काही मी कायमचा कुठेतरी पळूनच जाणार होतो. मी पडलेल्या चेहर्‍याने त्याच्यापुढे जाऊन उभा राहिलो.
“बस. आता इथून पुढे ही साईट कशी हॅन्डल करायची याचा आपण विचार करुया.”
“सर आपण उद्या डिस्कस केले तर नाही का चालणार?”
“का?”
“मला निघायचे होते.”
“कुठे?”
“माझ्या कॉलेजच्या एका मित्राला पिक करायला जायचंय. तो मुंबईत पहिल्यांदाच येतोय.”
“मित्र की मैत्रीण?”
त्याच्या या प्रश्नावर मी चमकलोच.
“कॉलेचा मित्र, आर्य…न,” मी बोलता बोलता कसा अडखळलो ते समजले नाही. आयत्यावेळी आठवलेल्या त्या अनोळखी आर्यनचे मनातल्या मनात आभार मानले. “मी नाही गेलो तर तो मला स्टेशनवर शोधत बसेल.”
“बस आधी. आपण दहा पंधरा मिनीटांत संपवून टाकू.”
“मी हँग झालेल्या फोनसारखे डोके घेऊन त्याच्या समोरच्या खुर्चीत बसलो. त्याने मला हैद्राबादला सप्लाय केलेले मॉडेल्स, त्याची मॅन्युअल्स, कस्टमरची ऑर्डर डिटेल्स सारे विचारले आणि मी ही सगळे सांगून टाकले. डोक्यात आर्याबरोबरची सीसीडीतली फिसकटलेली मिटींग चालू होती. काही गरज नसताना पंधरावीस मिनीटे गेली.
“ठीकाय. तू जाऊ शकतोस आता.”
मी घड्याळात पाहिले. सव्वा सहा वाजले होते.
“तुझा मित्र स्टेशनवर आला असेल आता.” बॅनर्जीला माझ्या मित्राची बरीच चिंता लागून राहिली होती याचे मला आश्चर्य वाटले.
“हो जातोच.”
“काय आहे तिचे नाव? आर्या?”
त्याच्या तोंडून आर्याचे नाव ऐकताच मी जाग्यावरच थिजलो. काय बोलावे ते कळेना.
“आम्हांला वेडे बनवायचा प्रयत्न करु नकोस समीर. मी तुला आधीच सांगितले आहे, कोणत्याही वाईट गोष्टींच्या नादी लागू नकोस म्हणून. सुब्रतोकडे बघ, किती सिन्सियर आहे तो! आणि तू असा बेजबाबदारपणे वागतोयस. कामात अजिबात सिरीयसनेस नाही.”
एक गोष्ट चांगली झाली होती आणि ती म्हणजे ऑफिसमधले सगळेजण निघून गेले होते. तो माझ्यावर ओरडतोय हे ऐकायला आम्हां दोघांशिवाय तिथे कुणीच नव्हते. पण अचानक ह्याला काय झाले ते मला समजेना. थोड्यावेळापूर्वी तर माझ्या कामावर खुश होता. लगेच कामात सिरीयसनेस नाही म्हणजे काय! पाच मिनीटात एवढा फरक?
“मी तुला पुन्हा एकदा सांगतो, फक्त कामावर लक्ष असूदे तुझं. मुलींच्या नादी लागू नकोस. काहीही करायचं तुझं वय नाही अजून.”
“एका आवडणार्‍या मुलीची हरकत नसताना तिच्याबरोबर फिरायला जायला किती वय असावे लागते?” असे त्याला विचारावेसे वाटत होते. पण माझी नस त्याने पकडली होती. मुळात त्याला आर्याबद्दल समजलेच कसे या धक्क्यातून मी सावरलो नव्हतो. खाली मान घालून काहीही न बोलता त्याच्यासमोर तसाच उभा राहिलो.
नंतर मला क्लिक झाले. मी रॅकमध्ये फाईल ठेवायला लॅबमध्ये गेल्यावर माझा मोबाईल त्याच्या टेबलावर विसरला होता आणि नेमका तेव्हाच आर्याचा मेसेज आला होता. लोकांच्या खाजगी आयुष्यात डोकवायचे नसते हा साधा नियम त्याच्या स्वभावात नव्हता. यामुळे हा सगळा घोटाळा झाला होता. मी बॅनर्जीने वाचलेला आर्याचा तो मेसेज पाहिला.

सॉरी समीर, आज आपल्याला भेटता येणार नाही. माझ्या बॉसने मला स्टेशनवर ड्रॉप केले. आपण नंतर कधीतरी भेटूया. सो सॉरी!

या बॉसलोकांचे काही कळत नाही. सुंदर मुलींना लगेच लिफ्ट देतात आणि मुलांना थोडेसे चालण्याने आपण हार्टअॅटॅक कसा टाळू शकतो यावर लेक्चर! मी बॅनर्जीला यापुढे मुलींच्या नादी लागणार नाही असे खोटे वचन देऊन त्यादिवशी ऑफिसमधून निघालो. आर्यासारख्या मुलीने स्वत:हून भेटायला बोलवल्यावर नाही जाणे म्हणजे नेमके काय हे त्याला कितीही सांगितले तरी कळणार नव्हते. त्याच्यासाठी हे सगळे कल्पनेपलीकडचे होते. ऑफिसच्या वेळेत मेसेज करत जाऊ नकोस असे आर्याला सांगायचे मी ठरवले. पुन्हा बॅनर्जीच्या तावडीत सापडलो तर तो माझे काय करेल याचा नेम नव्हता.

क्रमश:

©विजय माने, ठाणे.