हनुमानजंप

आडगेवाडीत पूर्वी रामायण पार्टी होती. महत्वाचे म्हणजे सगळयांसाठी लागणारे ड्रेस आणि मेकअपचे सामानही होते. अगदी रामलक्ष्मणाच्या डोक्यावर असणार्‍या जटांपासून ते साधुमहाराजांची भगवी वस्त्रे, कमंडलू, धनुष्यबाण, गदा वगैरे सगळया वस्तू होत्या. साक्षात तालुक्याच्या आमदार साहेबांकडे वशिला लावून त्यांच्याकडून देणगीच्या नावाखाली जी वसुली केली होती त्यातून या सगळया गोष्टी घेतल्या होत्या. तीनचार वर्षे सगळे व्यवस्थित चालले. रामायणाने वाडीचे नाव जिल्ह्यात केले.
रामायणाची सुपारी द्यायला कुठनं कुठनं लोक वाडीला हुडकत यायचे. एकेक पार्टीच तसा होता. रावणाचा पार्ट घेतलेला शामाप्पा एवढा भयंकर होता की त्याने एकदा वस्त्रे अंगावर चढवून हातात खड्ग घेतला की त्याच्या आजुबाजूला फिरकायची कुणाची बिशाद नव्हती. खालच्या आळीतला शे सव्वाशे किलोचा आंदा हनुमानाची भुमिका करत होता. आकारमानानुसार हनुमानाला गदा पुरवण्यात आलेली असल्याने त्याच्याजवळही कोण जवळ जात नव्हते. राम, लक्ष्मण आणि सीता म्हणजे थेट द्वापारयुगातून आल्यासारखी वाटायची. विशेषत: सीता झालेला वरच्या आळीचा पिंटया खूपच सोज्वळ वाटायचा. रामायण संपल्यावर लोक या त्रिकुटाला पाया पडायलाच लाईन लावायचे आणि हे बहाद्दरही लोकांना आशिर्वाद वगैरे द्यायचे. एकंदरीत मंडळींचा चांगला जम बसला होता.
पण काम करणारे पार्टी वर्षानुवर्षे तेच तेच काम करून कंटाळले. त्यांना काहीतरी चेंज हवा होता. एकमेकांचे पार्ट बदलून घेउुया अशी एक कल्पणा पुढे आली पण हनुमान सोडला तर ते शक्य नव्हते. हनुमानाला रावण करता आला असता. पण बाकीच्यांचे काय? मग आहे त्या स्क्रीप्टमध्ये बदल करून नवीन ष्टोरी रचूया असे रावणाचे मत पडले. प्रत्येक रामायणात मरावे लागते अशी त्याची तक्रार होती. लगेच दशरथानेही त्याला पाठिंबा दिला. पण वाडीतल्या शहाण्या माणसांना ती आयडिया पटली नाही.
“मग माजी एंट्री बदलून टाकूया.” हनुमान झालेला आंदा पुढे येत बोलला.
“मंजे?” लोकं आता अजून काय नवीन म्हणून त्याच्याकडं बघायला लागली.
“मला काय वाटतंय, प्रत्येक टायमाला मी जे दार उघडून स्टेजवर जातो, ते एवढं भारी वाटत न्हाय. त्यापेक्षा हवेतनं जंप मारून गेलं तर चांगलीच मज्जा येईल. अशी कायतरी नवी आयडिया काढा.”
“मंजे?”
“काय कंडम माणसं हाय रं तुमी. सगळं फोडून सांगायला लागतंय.” म्हणून त्याने सगळा प्लान सांगितला. आणि तो ऐकल्यावर साक्षात रावणाच्याही अंगावर काटा आला. त्याच्या नवीन प्लाननुसार त्याला देवळावर चढावे लागणार होते. ते एकवेळ ठीक होते पण एंट्री मारतेवेळी कमरेला दोरी बांधून तो स्टेजवर जंप मारणार होता आणि तो पडू नये म्हणून दोघातिघांनी त्याच्या कमरेला बांधलेली ती दोरी सांभाळायची होती. दुसरा कुणीही असता तरी ते जमलेही असते पण शे सव्वाशे किलोचा झटका सांभाळणे कुणालाही अवघडच होते.
“नको बाबा. हाय हेच चांगलं हाय. नीट दार उघडून जात जा आपला.”
“कुठलीबी गोष्ट ऐकून घ्यायच्या आधीच न्हाय म्हणा लेकांनो. काय सांगायला गेलं की हिरमोड करता बगा तुमी.”
“असल्या आयडया काडून हातपाय गळयात घेउुन बसायचं हाय का?”
ह्यांच्यापुढे काही बोलण्यात अर्थ नाही म्हणून आंदा गप्प बसला पण ऐनवेळी आपल्याला हवी तशीच एंट्री घ्यायची असे त्याने ठरवले. थोडयाच दिवसांत वाडीची जत्रा आली. जत्रेला रामायण ठरलेलेच असायचे. त्यादिवशी रामायणाची दणकून जाहिरात झाली. आंदानेही आज कुछ तुफानी करते है म्हणत मनाशी काहीतरी ठरवले. रात्री कार्यक्रम सुरु झाल्यावर नेहमीप्रमाणे त्याने हनुमानाचा पोशाख चढवला, हातात गदा घेतली आणि बाजूला उभा राहिलेल्या बापूला तो म्हणाला, “बापू , दोनतीन माणसांची येवस्था करा.”
“कशाला?”
“चला जरा देवळावर.”
“कशाला?”
“काय न्हाय हो. माझी एंट्री मारायची हाय.”
“जावा बाबांनो तुमीच. नको म्हटलेलं कळत कसं न्हाय रं तुमाला?”
बापूचं काही न ऐकता आंदाने दोघातिघांना बरोबर घेतले आणि ड्रेसिंगरुमच्या मागच्या दरवाजाने तो देवळावर चढायला गेला. देवळावरून वीस फुट खाली असलेल्या स्टेजवर जंप मारायची असा त्याचा प्लान होता. पण ते ऐकल्यावर त्याच्याबरोबरचे तिघे घाबरायला लागले.
“लेकांनो भेताय कशाला? हनुमान कोण हाय. तुमी का मी?”
“व्हय बाबा तूच हैस.”
“मग मला वरनं सोडा. काय न्हाय होणार.”
पण जंप चुकली आणि एखादा हातपाय मोडला तर काय घ्या म्हणून ते ऐकेनात. आंदा मात्र मारली तर खरोखरच्या हनुमानासारखीच स्टेजवर जंप मारणार. नाही तर नाही, म्हणून रुसूनच बसला. इकडे टाईम झाल्यावर राम हनुमानाची वाट बघून कंटाळला. लक्ष्मण ड्रेसिंगरुममध्ये जाउुन तंबाखू खाउुन आला पण हनुमान येण्याचे चिन्ह दिसेना.
शेवटी आंदापुढे सगळयांना माघार घ्यावी लागली. नाईलाजाने त्याच्या कमरेला दोर बांधण्यात आला. मग हाताने खुण केल्यावर हळूच त्याला स्टेजवर कसं सोडायचं हे त्यांने बाकीच्यांना समजावून सांगितले. सगळयांनी माना डोलावल्या. हनुमान जिथून उडी मारणार होता तिथे तो गेला. समोरचं पब्लिक बघून त्याच्या अंगात वारं संचारलं. माणसं बघितली की त्याला तसंच व्हायचं. एरव्ही हनुमानाची एंट्री घेतल्यावरही हा एकदा बाहेर आला की माकडचाळे करत असायचा. डायलॉग बोलायचे सोडून फट्टया तालमीत गेल्यासारखा जोर बैठकाच मारायचा आणि दांडपट्टयासारखी गदा फिरवायचा.
माणसं दिसल्यावर आपल्या कमरेला दोरी बांधली आहे हे तो विसरला. त्याने देवळावरून थेट खालच्या स्टेजवर उड्डाण केले. पब्लिक उडणार्‍या हनुमानाकडे बघतच राहिलं. पण वीस फुटावरून हनुमानजंप घेउुन हनुमान जे खाली बसला ते उठलाच नाही. त्या हिसक्याने दोर पकडणारे देवळावरचे दोघे त्याच्याआधी खाली आले. एकच गोंधळ उडाला. गाववाल्यांना वाटलं हा रामायणातलाच शीन चाललाय. लोकं खुश! काही भाद्दरांनी तर शिट्टया मारून वन्स मोअरची मागणी केली. बर्‍याचवेळानं हनुमानाचे दोन्ही पाय मोडलेत हे समजलं आणि त्याला लागलीच दवाखान्यात हलवण्यात आला.
पुढचे काही महिने हातापायला प्लॅस्टर बांधून हनुमान खाटेवर पडून होता. नंतर वाल्या कोळयाचे अकस्मात निधन झाले, रावण खूपच प्यायला लागला आणि जांबुवंत कायमचाच सासरवाडीला जाउुन राहिल्यावर रामायणात राम राहिला नाही आणि रामायण कायमचं बसलं.


©विजय माने, ठाणे.